Choroba Natanka

        NIEDOBÓR ALPHA-1 ANTYTRYPSYNY - WIADOMOŚCI W PIGUŁCE

Orzeczenie lekarskie Natanka

Dokumentacja lekarska choroby

        Alpha-1 antytrypsyna (AAT) Alpha-1 antytrypsyna jest białkiem produkowanym przez wątrobę, a następnie uwalnianym z tego narządu do krwi. Jej główną funkcją jest hamowanie aktywności elastazy neutrofilowej - enzymu proteolitycznego wydzielanego przez komórki układu odpornościowego. Brak lub zredukowana ilość AAT w organizmie prowadzi do uszkodzenia tkanek przez elastazę. Niedobór alpha-1 antytrypsyny Niedobór alpha-1 antytrypsyny jest dziedzicznym zaburzeniem spowodowanym mutacją w genie regulującym produkcję AAT, który znajduje się na chromosomie 14. Częstość tego defektu genetycznego w Europie i Stanach Zjednoczonych wynosi średnio 1 na 2000 żywych urodzeń. U osób z niedoborem AAT obserwuje się zredukowany poziom tego białka w surowicy krwi. Wynika to z faktu, że zmutowana cząsteczka alpha-1 antytrypsyny zatrzymywana jest w komórkach wątroby zamiast wydzielania do krwi i płynów ustrojowych. Uniemożliwia to zahamowanie aktywności elastazy neutrofilowej przez AAT w płucach, co prowadzi do ich uszkodzenia. Emphysema Jest to nieodwracalny stan wynikający ze zniszczenia pęcherzyków płucnych pozwalających na pobieranie tlenu z krwi i eliminację dwutlenku węgla. Ich uszkodzenie może prowadzić do skrócenia oddechu i chronicznego kaszlu. Cirrhosis Jest to przewlekła zwyrodnieniowa choroba wątroby. Niedobór AAT jest czynnikiem ryzyka dla wystąpienia tego schorzenia. Stan wątroby ulega pogorszeniu w miarę jak płaty tego narządu stają się gąbczaste, a tłuszcz ulega akumulacji. Wątroba staje się niezdolna do detoksykacji leków i alkoholu. Wchłanianie witamin zostaje zahamowane. Objawy cirrhosis to nudności, osłabienie, ból brzucha, spadek masy ciała i wzdęcia. Panniculitis Jest to zapalenie tkanki podskórnej powodujące uszkodzenie, utwardzenie skóry, formowanie się guzków i plam.

        U osób z niedoborem alpha-1 antytrypsyny występuje podwyższone ryzyko wystąpienia zmian o charakterze panninculitis. Oznaki i symptomy niedoboru AAT Pierwszą kliniczną oznaką niedoboru AAT u noworodków może być żółtaczka o niewyjaśnionej etiologii trwająca ponad 14 dni. Inne objawy mogące pojawić się w okresie niemowlęcym to: * podwyższone poziomy enzymów wątrobowych * ciemne zabarwienie moczu * świąd skóry * powiększenie wątroby * łatwa i przedłużona krwawliwosć ze zranień i skaleczeń * puchlina jamy brzusznej * zaburzenia łaknienia * zahamowanie rozwoju fizycznego U niektórych dzieci objawy niedoboru AAT mogą wystąpić w późniejszym okresie. Należą do nich: * podwyższone poziomy enzymów wątrobowych * szybkie męczenie się * utrata apetytu * obrzęk nóg * powiększenie lub zapalenie wątroby * żółtaczka, gorączka * powiększenie śledziony * puchlina brzuszna * pruritus (poważny świąd skóry) * panniculitis U 75% dorosłych z niedoborem AAT pomiędzy 30, a 40 rokiem życia rozwija się emphysema, co objawia się skróceniem oddechu. Natomiast u 15% dochodzi do wystąpienia przewlekłej choroby wątroby pod postacią cirrhosis, która może doprowadzić do raka tego narządu. 8.Diagnostyka niedoboru a-1 antytrypsyny Wstępne badania w celu ustalenia niedoboru alfa-1 antytrypsyny polegają na ustaleniu ilości tego białka w surowicy krwi. Jeśli poziom ten jest niski, wówczas zaleca się dalsze badania mające na celu określenie z jakim typem genetycznym AAT mamy do czynienia (tzw. typ Pi). Ta informacja jest ważna dla rokowań w pewnych przypadkach i może być istotna dla niektórych członków rodziny poprzez możliwość wpłynięcia na zmianę przez nich środowiska oraz stylu życia w celu uniknięcia rozwoju choroby. Ustalenie typu Pi jest wskazane, gdy koncentracja alpha-1 antytrypsyny jest niższa niż 200mg% (około 75% normy); wyższy punkt graniczny (230mg%) może wystąpić u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne.

        Pomiar poziomu alpha-1 antytrypsyny nie jest niezawodnym sposobem ustalenia typu genetycznego u danej osoby. Ludzie z typem PiZZ (a więc z dwoma "niezdrowymi" genami) mogą mieć poziom AAT wynoszący około 50% w dzieciństwie lub podczas procesów zapalnych. Jest znaczące zachodzenie na siebie wartości poziomów tego białka w surowicy pomiędzy osobami z typem PiSZ, (które mają trochę wyższe ilości alpha-1 antytrypsyny) niż typy PiZZ), a osobami z typem MZ. Z tego właśnie powodu określenie poziomu tego białka można traktować tylko jako wskazówkę do dalszych badań osób wykazujących jego niskie poziomy w surowicy krwi. Krewni takich pacjentów powinni być badani w celu ustalenia u nich typu Pi, a nie w celu ustalenia poziomu AAT. W diagnostyce niedoboru alpha-1 antytrypsyny pomocne mogą być również testy oddechowe, prześwietlenie Rtg klatki piersiowej, a także badania wątroby (próby wątrobowe, tomografia komputerowa, ultrasonografia, czy biopsja). Terapia Terapeutyczne próby korygowania poziomu alpha-1 AT w niedoborze tego białka polegają na: 1. dożylnym podawaniu Prolastyny (inhibitora a1-proteinazy ekstahowanego z ludzkiego osocza), co przywraca odpowiedni poziom AAT we krwi pacjentów chroniąc ich płuca przed działaniem elastazy neutrofilowej; nieznane są jednak długoterminowe efekty tej terapii wymiennej na funkcjonowanie układu oddechowego 2. inhalacji AAT w postaci aerozolu; obecnie trwają badania nad skutecznością tego rodzaju leczenia 3. transplantacji wątroby, zwykle u dzieci z typem dziecięcego zapalenia wątroby powiązanego z niedoborem alpha-1 antytrypsyny, co całkowicie zastępuje uszkodzone komórki narządu produkujące zmutowaną formę białka prowadząc do wyleczenia 4. terapii genowej, w której prawidłowy gen kodujący AAT jest umieszczany w niezakaźnym wirusie, następnie tak zmodyfikowany wirus zostaje podany pacjentowi (poprzez inhalację lub w inny sposób) i po dostaniu się do jego komórek powoduje produkcję zdrowej formy białka dzięki zawartemu w nim genowi; jest to bardzo obiecująca terapia, wymagająca jednak zastosowania we wczesnym okresie życia w celu przeciwdziałania uszkodzeniu płuc.

Powyższe wiadomości opracowano korzystając z następujących stron internetowych:

1. Alpha-1 Antitrypsin Deficiency Canadian Registry.

2. Understanding Alpha-1 Antitrypsin Deficiency.

3. BIOL 121: Human Biology Web Site .

4. Cincinnati Children?s Hospital Medical Center.

5. Canadian Liver Foundation.

6. American Liver Foundation.

7. Hain Lifescience.